İş Kazası Maluliyet Oranı: SGK Sağlık Kurulu Süreci ve Tazminata Etkisi (2026)
İş kazasında "maluliyet oranı kaç çıkacak?" sorusu, mağdurun ekonomik geleceğini şekillendiren tek soru olabilir. %10 eşiği SGK gelirini açar; %50 eşiği bakıcı giderini ekler; %75 eşiği ise tam bakıma muhtaçlık argümanını güçlendirir. Her eşik milyonluk fark anlamına gelir. Üstelik iş kazasında trafik kazasından farklı olarak SGK Sağlık Kurulu süreci işler — Adli Tıp Kurumu değil.
Bu rehber; SGK Sağlık Kurulu sürecinin nasıl işlediğini, %10 / %50 / %75 eşiklerinin tazminata etkisini, oran-bazlı somut tablolarla, itiraz yollarını (Yüksek Sağlık Kurulu, iş mahkemesi tespit davası) ve sektörel maluliyet ortalamalarını anlatıyor.
İçindekiler
- Maluliyet oranı nedir? (BGK vs MKGK)
- SGK Sağlık Kurulu süreci
- Kritik eşikler: %10, %50, %75
- %10 eşiği: SGK sürekli geliri
- %50 eşiği: bakıcı gideri
- Sık karşılaşılan iş kazası kayıpları ve oranları
- Maluliyet oranı-tazminat tablosu
- İtiraz yolları (4 farklı yol)
- Önceki maluliyetin etkisi
- Sektörel risk ve ortalamalar
- Sıkça sorulan sorular
Maluliyet Oranı Nedir? (BGK vs MKGK)
İş kazası tazminatında iki kavram öne çıkar:
Beden Gücü Kaybı (BGK)
Vücut bütünlüğündeki kalıcı azalma. Genel sağlık durumuna ne kadar zarar geldiğini ölçer. SGK Sağlık Kurulu öncelikle BGK üzerinden değerlendirme yapar.
Meslekte Kazanma Gücü Kaybı (MKGK)
Yaptığınız mesleğin gerektirdiği fiziksel/zihinsel yeterliliklerdeki kayıp. Bir cerrahın el parmak kaybı ile ofis çalışanının el parmak kaybı aynı BGK çıkar ama MKGK farklı; cerrah için %50+, ofis çalışanı için %15-20.
İş kazası tazminatında hangisi esas?
İş kazası tazminatlarında genelde MKGK üzerinden işlem yapılır. SGK Sağlık Kurulu yönetmeliğine göre çalışanın mesleğindeki kayıp belirlenir; iş mahkemesi sürecinde de aynı oran kullanılır.
SGK Sağlık Kurulu Süreci
İş kazası geçirdikten sonra tedavi süreci tamamlanınca (kalıcı duruma ulaşınca) SGK Sağlık Kurulu süreci başlar:
Süreç adımları
- Sigortalı, SGK il müdürlüğüne başvurur — gerekli tıbbi belgelerle (epikriz, MR, CT, ameliyat raporları, fizik tedavi makbuzları)
- Anlaşmalı sağlık tesisine sevk — SGK belirlediği hastane heyetine yönlendirir
- Hastane heyet raporu — Mağdur muayene edilir, ilgili branş uzmanları kayıp oranını belirler
- Rapor SGK Sağlık Kurulu'na gönderilir — Kurulda tıp uzmanları ve idareci üyeler değerlendirme yapar
- Karar bildirimi — Sigortalıya yazılı tebliğ; kararda kayıp oranı ve hak edilen gelir miktarı yer alır
- İtiraz hakkı — Karara karşı 6 ay içinde Yüksek Sağlık Kurulu'na itiraz
Süreç ne kadar sürer?
SGK Sağlık Kurulu kararı ortalama 4-9 ay sürer. Bazı dosyalarda 1 yılı geçer. Kalıcı durum tespiti yapılana kadar (genelde kazadan en az 6 ay sonra) bu süreç başlatılmaz.
Yasal dayanak
5510 sayılı SGK Kanunu m.19 ve Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği (2008) ana mevzuat metnidir.
Kritik Eşikler: %10, %50, %75
İş kazası tazminatında üç kritik eşik vardır; her biri farklı ek hak doğurur:
| Eşik | Doğurduğu Hak |
|---|---|
| %10 | SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlanır |
| %25 | Yargıtay yerleşik içtihadında "ciddi maluliyet" kabul edilir |
| %50 | Bakıcı gideri ek kalemi devreye girer |
| %75 | Tam bakıma muhtaçlık varsayımı; bakıcı gideri 1.5x |
| %100 | Tam bağımlılık; nöbetli bakıcı (2x) + manevi maksimum |
%10 Eşiği: SGK Sürekli Geliri
SGK Sağlık Kurulu raporu %10 ve üzeri çıktığında, sigortalıya ömür boyu aylık gelir bağlanır. Hesaplama:
SGK aylık gelir = Ortalama günlük kazanç × Maluliyet oranı × 30
Örnek
Aylık net 22.000 TL kazanan inşaat ustası, %25 maluliyet:
- Günlük kazanç: 22.000 ÷ 30 = 733 TL
- SGK aylık geliri: 733 × 0.25 × 30 = 5.500 TL/ay (ömür boyu)
%10 altı durumlar
%5-10 arası maluliyet hâlâ tazminat hakkı doğurur (Yargıtay yerleşik içtihatları), ancak SGK geliri bağlanmaz. Bu durumda işverenden tüm tazminat istenir, SGK mahsubu yoktur.
%50 Eşiği: Bakıcı Gideri
%50 ve üzeri maluliyet, sigortalının günlük yaşamında bağımsız hareket edemediği anlamına gelir. Bu durumda bakıcı gideri ek bir kalem oluşturur:
- %50-70: Tam zamanlı bakıcı, 1 brüt asgari ücret eşdeğeri
- %70-99: Tam zamanlı + ek refakatçi, 1.5 asgari ücret
- %100: 7/24 nöbetli, 2 asgari ücret
Bakıcı gideri TRH 2010 yaşam beklentisi süresince hesaplanır. Toplam tazminatın %25-35'ini oluşturabilir.
Sık Karşılaşılan İş Kazası Kayıpları ve Oranları
| Kayıp | Yaklaşık BGK |
|---|---|
| Tek el parmak boğum kaybı (orta parmak) | %2-5 |
| Tüm el parmak kaybı (5 parmak) | %55-65 |
| El bileği fonksiyon kaybı | %18-28 |
| Diz altı amputasyon | %50-65 |
| Diz üstü amputasyon | %65-78 |
| Omurilik yaralanması (paraplji) | %75-90 |
| Tetraplji | %95-100 |
| Bir göz görme kaybı | %30-35 |
| İki göz tam körlük | %100 |
| Tek kulak işitme kaybı | %20-25 |
| İki kulak tam sağırlık | %50-60 |
| Beyin travması (epilepsi) | %30-50 |
| Bel omurga kaynamış kırık | %10-25 |
| İç organ kaybı (böbrek) | %15-25 |
| Akciğer kaybı (lobektomi) | %25-40 |
| Yanık (vücut yüzeyinin %30+) | %30-60 |
| Postravmatik stres bozukluğu | %5-20 |
Tablodaki değerler yaklaşıktır. Mağdurun yaşı, mesleği, ek hastalıkları, sosyal durumu gibi faktörlerle değişir.
Birleşik kayıplar (Balthazard formülü)
Birden fazla kayıp varsa toplama değil, Balthazard formülü kullanılır:
Birleşik = A + (B × (100 − A) / 100)
A: en yüksek kayıp · B: ikinci kayıp
Örnek: bel kaynamış kırık %20 + el parmak kaybı %15 → toplama yapılırsa %35 olur, doğru hesaplama %32. Bu fark milyonluk dosyalarda yaklaşık 200-300 bin TL olabilir.
Maluliyet Oranı-Tazminat Tablosu
30 yaşında, aylık net 22.000 TL gelirli erkek inşaat işçisi için iş kazası tazminat tutarları (TRH 2010, %1.8 iskonto, işveren kusur %80):
| Maluliyet | SGK Gelir BD | Gerçek İGK | İşveren Fark | Bakıcı | Manevi | Toplam İşveren |
|---|---|---|---|---|---|---|
| %5 | 0 | 440.000 | 352.000 | — | 120.000 | 472.000 |
| %10 | 590.000 | 880.000 | 232.000 | — | 180.000 | 412.000 |
| %15 | 880.000 | 1.320.000 | 352.000 | — | 250.000 | 602.000 |
| %25 | 1.470.000 | 2.200.000 | 584.000 | — | 380.000 | 964.000 |
| %35 | 2.060.000 | 3.080.000 | 816.000 | — | 520.000 | 1.336.000 |
| %50 | 2.940.000 | 4.400.000 | 1.168.000 | 1.480.000 | 900.000 | 3.548.000 |
| %65 | 3.820.000 | 5.720.000 | 1.520.000 | 1.480.000 | 1.100.000 | 4.100.000 |
| %75 | 4.410.000 | 6.600.000 | 1.752.000 | 2.220.000 | 1.350.000 | 5.322.000 |
| %100 | 5.880.000 | 8.800.000 | 2.336.000 | 2.960.000 | 1.700.000 | 6.996.000 |
Tutarlar yaklaşıktır. SGK geliri ömür boyu ayrı ödenir; tablo işverenden istenecek tek seferlik tutarı gösterir.
Önemli: %50 eşiği geçildiğinde bakıcı gideri devreye girdiği için işveren toplamı bir anda 2 katına çıkar.
İtiraz Yolları (4 farklı yol)
1. Yüksek Sağlık Kurulu
SGK Sağlık Kurulu kararına 6 ay içinde itiraz edebilirsiniz. Yüksek Sağlık Kurulu Ankara'da SGK bünyesindeki son karar mercii niteliğindedir.
2. İş Mahkemesi Tespit Davası
İdari yargı yolunu tükettikten sonra (ya da bekleyemiyorsanız doğrudan), iş mahkemesinde maluliyet tespit davası açılabilir. Mahkeme bilirkişi atayarak bağımsız değerlendirme yapar.
3. Üniversite Hastanesi Karşı Görüş
Tıp fakültesi hastanelerinden bağımsız heyet raporu alarak dosyaya delil olarak sunabilirsiniz. Bu rapor SGK Sağlık Kurulu kararını çürütmez ama mahkeme bilirkişi atamasında etkili olur.
4. Adli Tıp Kurumu (paralel rapor)
İş kazasında SGK önceliklidir, ancak ATK raporu da delil olarak sunulabilir. Özellikle iş + trafik kazası birleşiminde ATK kullanışlıdır.
5. Uzman Mütalaa
İtiraz dilekçenizin yanında uzman aktüer mütalaası sunmak, mahkemenin yeniden bilirkişi ataması için psikolojik baskı yaratır. Mevcut maluliyet oranının tazminat yansımasının yetersiz olduğunu somut olarak gösterir.
Önceki Maluliyetin Etkisi
İşçi iş kazasından önce de bir kayba sahipse (önceki kaza, doğuştan, hastalık), iş kazasının yarattığı ek kayıp hesaplanır:
İş kazası kaybı = Mevcut toplam kayıp − Önceki kayıp
Örnek
İşçinin önceki maluliyeti %15 idi (eski iş kazası). Yeni iş kazasından sonra toplam %35 oldu:
- İş kazasının yarattığı ek kayıp: 35 − 15 = %20
- Tazminat hesabı %20 üzerinden yapılır
Bu noktada önceki kaybın aynı işverenle iş ilişkisinde mi yoksa öncesinde mi oluştuğu önemlidir. Aynı işverenle önceki bir iş kazasından doğan kayıp varsa, mahsup farklı yorumlanır.
Sektörel Risk ve Ortalamalar
SGK iş kazası istatistiklerine göre 2024 yılında en sık iş kazası ve maluliyet oluşan sektörler:
| Sektör | Tipik Kazalar | Ort. Maluliyet |
|---|---|---|
| İnşaat | Düşme, çökme, ezilme | %30-55 |
| Madencilik | Göçük, gaz, makine | %40-75 |
| Metal/imalat | Pres, kesici alet, yanma | %20-45 |
| Tarım | Tarım makinesi, hayvan | %15-35 |
| Lojistik/kurye | Trafik (iş seyahati) | %10-30 |
| Sağlık | Kesici-batıcı, biyolojik | %5-20 |
| Tekstil | Makine, yangın | %15-30 |
Maluliyet oranınızın gerçek tazminat karşılığı
SGK Sağlık Kurulu kararınız geldikten sonra, bu oranın size kaç TL net tazminat anlamına geleceğini öğrenmek istiyorsanız Tazminat Hesap uzman ekibi:
- Uzman Mütalaa (2.000 TL) — itiraz dilekçesi ekine, arabuluculuğa, iş mahkemesine
- Detaylı Rapor (1.750 TL) — dosya değer tahmini, 24-48 saat
- Özet Rapor (500 TL) — mobil uygulamada anında ön değerlendirme
Sıkça Sorulan Sorular
SGK Sağlık Kurulu kararını beğenmedim. İtiraz şansım nedir?
Yüksek Sağlık Kurulu'na itiraz, üniversite hastanesi karşı görüş, iş mahkemesi tespit davası gibi 4 farklı yol var. İtiraz başarı oranı %30-45 civarında; doğru tıbbi belgelerle desteklenirse %5-15 oran artışı alınabilir.
Maluliyet %9 çıktı. SGK gelir alamayacağım, ne yapayım?
%10 eşiğine itiraz edebilirsiniz. Ek tıbbi belge, üniversite hastanesi raporu ile %10 üzeri çıkma ihtimaline karşı süreç başlatılır. %10 altında bile olsa işverenden tazminat tam talep edilebilir; sadece SGK geliri yoktur.
SGK Sağlık Kurulu raporu neden Adli Tıp'tan farklı çıkıyor?
İki kurumun yaklaşımı farklı: SGK iş kazası açısından mesleki kazanma gücü kaybına odaklanır, ATK genel beden gücü kaybını ölçer. Aynı yaralanmada iki kurum farklı oranlar üretebilir; mahkeme süreci hangi raporun esas alınacağını belirler.
İlk SGK kararı düşük çıktı. Yeniden başvurabilir miyim?
Aynı kayıp için tekrar başvuru kabul edilmez. Ancak esaslı durum değişikliği varsa (örn. yara açıldı, durum kötüleşti) yeniden değerlendirme talep edilebilir. Bu süreç ortalama 6-12 ay sürer.
SGK gelirim ne zaman bağlanır?
Sağlık Kurulu kararı kesinleştikten sonra 1-2 ay içinde geri ödeme başlar. Geriye dönük olarak kalıcı durum tespit tarihinden itibaren ödenir; tek seferde toplu geriye dönük ödeme + sonrasında aylık devam eder.
SGK gelirim emeklilik aylığımla birleşir mi?
SGK sürekli iş göremezlik geliri ile emekli aylığı birlikte ödenir. Çakışma yoktur, mahsup yapılmaz. İki gelirden de yararlanabilirsiniz.
Gerçek maluliyetim daha yüksek ama yapamadığım bir branş muayenesi olabilir mi?
Evet. Psikiyatri (PTSD), nöroloji (epilepsi), KBB (işitme), göz hekimi gibi branşlar genelde atlanıyor. Bu branşlardan ek rapor alıp itirazda kullanmak oran artışı sağlar.
Maluliyet oranım yıllar sonra artarsa tazminat artırabilir miyim?
Yargıtay 4. HD ve 21. HD'nin yerleşik içtihadı çerçevesinde mağdurun durumunda esaslı değişiklik olursa, kesinleşmiş tazminat kararının aşılarak yeniden dava açılması mümkündür.