İş kazası geçiren bir çalışan ya da vefat edenin yakını için kafa karıştıran en yaygın soru şu: "SGK zaten ödüyor, işverenden ayrıca ne alacağım?" Cevap basit gibi görünür ama kritik teknik bir mahsup mantığı içerir; doğru kavranmazsa milyonlarca lira eksik tazminat alınır.

Bu rehber; SGK gelirleri ile işveren tazminatı arasındaki ilişkiyi, mahsup formülünü, hangi durumda hangi kaynağın ne kadar ödediğini somut tablolar ve örneklerle anlatıyor. Avukat, sigorta uzmanı, mağdur ya da işveren olarak okumanız gereken referans yazıdır.

Temel Fark: Kim Ne Öder?

İş kazası tazminatı iki ayrı kaynaktan akar:

Anahtar prensip: tek bir tazminat, iki kaynak

Çalışanın iş kazası nedeniyle uğradığı zarar tek bir tutardır. Bu tutarın bir kısmı SGK'dan otomatik gelir; kalan kısım işverenden talep edilir. Mağdur iki kaynaktan ayrı ayrı tam tazminat alamaz (mükerrer ödeme yasağı).

SGK'nın Ödediği 4 Kalem

1) Sağlık hizmetleri (tedavi)

• Hastane yatış, ameliyat, ilaç, fizik tedavi
• Protez, ortez, iyileştirme araçları
• Ulaşım, ambulans
• Yurt dışı tedavi (gerekli ve onaylı ise)
• Katılım payı yoktur

2) Geçici iş göremezlik ödeneği (raporlu süre)

• Günlük kazancın 2/3'ü oranında
• Yatış halinde biraz daha yüksek
• İlk günden itibaren ödenir
• Raporlu süre boyunca devam eder

3) Sürekli iş göremezlik geliri

• Maluliyet oranı %10 ve üzeri ise ömür boyu
• Aylık gelir = ortalama günlük kazanç × maluliyet × 30
• Çalışmaya devam etse bile kesilmez

4) Ölüm geliri ve cenaze yardımı

• Eş %50, çocuk başına %25, anne-baba %25 (eş+çocuk yoksa)
• Cenaze yardımı tek seferlik (~10.000 TL)

İşverenin Ödediği 5 Kalem

SGK'nın karşılamadığı, gerçek zararın ek kalemleri için işverene karşı tazminat davası açılır:

Mahsup Mantığı: Gerçek Zarar Formülü

Doğru formül

İşverenden istenecek tutar = (Gerçek toplam zarar − SGK'nın bugünkü değer karşılığı) × (1 − Çalışan kusur oranı)

Adım adım uygulama

1. Gerçek iş gücü kaybı aktüer hesabıyla bulunur (TRH 2010, %1.8 iskonto)
2. SGK'nın bağladığı aylık gelir tespit edilir
3. Bu gelirin ömür boyu ödeyeceği toplam tutar TRH 2010 ile projekte edilir
4. %1.8 iskonto ile bugünkü değere indirgenir → SGK BD
5. Gerçek zarar − SGK BD = işverenden istenecek brüt fark
6. Çalışan kusur oranı kadar indirim → net işveren tazminatı

Yanlış formül (yaygın hata)

"SGK 50 yıl × 12 ay × 7.000 TL = 4.200.000 TL ödeyecek"

Bu nominal toplama hatasıdır:

• İskonto yapılmadığı için SGK abartılı çıkar
• Yaşam tablosu kullanılmadığı için ölüm olasılıkları atlanır
• Sonuç: işverenden istenecek fark düşürülür → mağdura az ödeme

Yargıtay bu hatayı bozma sebebi kabul ediyor.

Somut Örnek: %35 Maluliyet

Çalışan profili: 32 yaş erkek, inşaat ustası, aylık net 22.000 TL, %35 maluliyet, işveren kusur %80, çalışan kusur %20

Çalışana net kalan

• SGK: aylık 7.700 TL ömür boyu (~50 yıl × 92.400 yıl ≈ nominal 4.620.000 TL)
• İşverenden tek seferde: ~1.226.000 TL
• Toplam değer: ~5.840.000 TL gerçek karşılık

Vefat Örneği: Aile İçin Toplam

Senaryo: 38 yaş erkek, evli, 2 çocuk (10 + 6 yaş), aylık net 28.000 TL vefat, işveren kusur %100

Çocuklarda mahsup neden artı yöne kayar?

Çocuk paya düşen gerçek DYK, çocuğun destek bitiş yaşına kadar (üniversite varsayımı dahil) hesaplanır. Eğer SGK çocuk için bağlanan gelir bu süreden uzun ödeme yapacaksa SGK BD daha yüksek çıkar; "fazla SGK geliri" eş ya da diğer hak sahiplerinin kayıplarını kompanse edemez (her hak sahibi kendi başına hesaplanır). Pratikte küçük çocuk için SGK fazla, eş için eksik kalır.

Sosyal Yardım vs Tazminat

SGK'nın yaptığı ödemeler hukuken iki kategoride değerlendirilir:

Yargıtay yerleşik içtihatları çerçevesinde sürekli iş göremezlik geliri tazminat niteliğindedir, dolayısıyla mahsup edilir. Cenaze yardımı sosyal yardım sayılır, mahsup edilmez.

"Bunu Bilen Kişi" Stratejisi

SGK ve işveren süreçlerini doğru kullanan bir mağdur ya da avukat şu adımları izler:

1. SGK süreci hızla başlatılır. Tedavi katılım payı olmadan alınır; geçici iş göremezlik ödeneği bağlanır; sürekli gelir için sağlık kurulu süreci başlatılır.
2. SGK gelirinin yaklaşık BD'si hesaplanır. Aktüer ön değerlendirme alarak SGK gelirinin gerçek değeri tespit edilir.
3. Gerçek zarar aktüeryal yöntemle çıkarılır. TRH 2010, %1.8 iskonto ile gerçek iş gücü kaybı belirlenir.
4. Fark işveren talebi olarak hazırlanır. Arabuluculuk masasında bu fark esas alınır.
5. İşveren reddederse iş mahkemesi. Bilirkişi süreci aktüer raporu ile somutlaşır.

Bu süreçte uzman aktüer mütalaası kritik bir araçtır; bilirkişi raporundaki olası hataları (yanlış mahsup, eski yaşam tablosu) düzeltmek için karşı görüş niteliği taşır.

Yaygın 5 Hata

1. SGK zaten ödüyor diyerek ek tazminat istememek. SGK gerçek zararın %50-70'ini karşılar; kalan kısım işverenden istenmezse büyük kayıp olur.
2. Mahsup yapılmadan SGK gelirini görmezden gelmek. İşverene karşı dosyada "ben SGK almıyormuş gibi tam tazminat istiyorum" demek dosyayı zayıflatır.
3. SGK gelirini nominal toplama ile mahsup etmek. Bilirkişi yanlış formülle hesaplarsa Yargıtay bozar; ek aktüer mütalaası ile düzeltme istenir.
4. Yıl sonu ek hizmet zammı ile aldığını gerçek zarara dahil etmek. Sosyal yardım niteliğinde ödemeler mahsup edilmez.
5. İşveren sigortası varlığını sormamak. İşveren sorumluluk sigortası olan firmalardan tazminat tahsilatı çok daha hızlı; ekstra teminat sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

SGK'dan ek tazminat alınmaz mı?

SGK zaten gerçek zararın bir kısmını karşılar. "Ek" tazminat istemek için işverene karşı dava açmak gerekir. SGK direkt ek tazminat ödemez.

İşveren beni SGK'lı çalıştırmıyor. Tazminat isteyebilir miyim?

Evet, ancak önce tespit davasıyla sigortalılık tespit edilir. Süreç ek 6-12 ay uzar; SGK kayıt geriye dönük yapılır.

SGK aylık gelirim çok düşük çıktı (kayıt dışı dönem nedeniyle). Ne yapayım?

SGK geliri prim ödenen son 12 ay üzerinden hesaplanır. Kayıt dışı dönem etki eder. Bu dezavantajı işverenden talep edilen "gerçek zarar" hesabında telafi edebilirsiniz; aktüer raporunda gerçek geliriniz tanık beyanı ve sektör verileriyle desteklenebilir.

Tedavi giderleri tamamen SGK kapsamında değil mi?

Çoğu temel tedavi SGK kapsamındadır. Ancak özel hastane farkı, refakatçi, evde profesyonel bakım, estetik düzeltme gibi kalemler işverenden istenir.

SGK ödediği için hiç dava açmasam olur mu?

SGK gerçek zararın yarısı kadarını karşılar. Ortalama bir dosyada işverenden talep edilebilecek fark + manevi tazminat 1-3 milyon TL arasındadır. Dava açmak çoğu zaman ekonomik açıdan değer.

İşveren SGK'ya zaten prim ödüyor, ayrıca tazminat öder mi?

Evet. SGK primi ile iş kazası tazminat sorumluluğu farklı şeylerdir. Prim ödemek işvereni medeni sorumluluktan kurtarmaz.

Müteselsil sorumlu alt işveren ödeyemezse asıl işverenden talep edebilir miyim?

Evet, 4857 sayılı İş Kanunu m.2 uyarınca müteselsil sorumluluk vardır. Asıl işverene de davayı yöneltirseniz tahsilat şansınız artar.

İlgili Yazılar

• İş Kazası Tazminatı 2026: Tam Rehber (Pillar 2)
• İş Kazası Yaralanma Tazminatı Hesaplama
• İş Kazasında Vefat: SGK ve İşveren Tazminatı
• İşveren Kusur Oranı Tespiti
• Uzman Mütalaa Nedir?