İş Kazası Sonrası Çalışanın Hakları: SGK, İşveren, Arabuluculuk ve İş Mahkemesi Süreci (2026)

Bir an. İskeleden düşmek, presin altında kalmak, yangında yaralanmak — bir saniye tüm hayatınızı değiştirir. İlk günler hastanedeki acı ve belirsizlikle geçer; ama tedavi süreci ilerledikçe başka bir gerçek devreye girer: haklarınız ne, kim ödeyecek, nasıl başlatılır?

Bu rehber; iş kazası geçiren çalışanlar ve yakınları için hayati bir yol haritasıdır. SGK kapısından arabuluculuk masasına, iş mahkemesinden alt işveren müteselsil sorumluluğuna, ilk 24 saatlik kritik adımlardan tazminat hesaplama yöntemine kadar her boyutu somut, uygulanabilir, 2026 itibarıyla geçerli mevzuat çerçevesinde anlatıyor.

İlk 24-72 Saatte Yapılması Gerekenler

İş kazası sonrası mağdur ya da yakını için kritik öneme sahip ilk eylemler:

1. Sağlık önceliklidir. Önce ambulans ya da hastane, sonra her şey.
2. Kolluk kuvvetlerine bildirim. Ağır yaralanma veya ölüm halinde polis/jandarma otomatik gelir; siz de teyit edin.
3. İşverenin SGK bildirimini takip edin. İşveren 3 iş günü içinde bildirim yapmazsa, kendiniz de yapabilirsiniz.
4. Tüm tıbbi belgelerin nüshasını alın. Acil servis raporu, ameliyat raporu, hastane epikrizi, MR/CT görüntüleri.
5. Olay yeri fotoğrafları. Mümkünse iş arkadaşlarından fotoğraf isteyin (eksik ekipman, güvensiz iskele, çıkarılmamış uyarı işaretleri).
6. Tanık ifadelerini koruyun. Olayı gören iş arkadaşlarının iletişim bilgilerini kayıt altına alın; sonradan ifade vermek zorlaşabilir.
7. Bordro ve SGK kayıtlarınızı toplayın. Son 12 ay maaş bordroları, SGK hizmet dökümü.
8. Avukat görüşmesi. İlk hafta içinde uzman bir iş hukuku avukatıyla görüşmek, süreçte alınacak kritik kararlarda yol gösterir.
9. İş kazası ön değerlendirme. Aktüer mütalaası ile dosyanızın yaklaşık değerini öğrenmek, müzakerede temel oluşturur.

İş Kazası Bildirimi: Kim, Ne Zaman, Nereye?

İşveren bildirimi (3 iş günü)

İşveren, 5510 sayılı Kanun m.13 gereği iş kazasını kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Bildirim e-Bildirge sistemi üzerinden elektronik olarak yapılır.

İşveren bildirim yapmazsa

• İdari para cezası verilir
• SGK rücu yoluyla zararlarını işverenden alır
• Çalışan veya yakınları kendisi de bildirim yapabilir; SGK kabul eder

Kolluk bildirimi

Ağır yaralanma ve ölüm halinde derhal polis/jandarmaya bildirim yapılmalıdır. Kolluk olay yerini inceler, tutanak düzenler, savcılığa bilgi verir. Bu süreç ceza yargılamasının başlangıcıdır.

Çalışma Bakanlığı bildirimi

Ağır iş kazaları (ölüm, sakat kalma) için işveren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na da bildirim yapmak zorundadır. Müfettişlik incelemesi başlatılabilir.

SGK'dan Alınabilecek 4 Ana Hak

1) Sağlık Hizmetleri (Tedavi)

İş kazasından kaynaklanan tüm sağlık hizmetleri SGK kapsamındadır ve katılım payı yoktur:

• Hastane yatış, ameliyat, ilaç
• Fizik tedavi, rehabilitasyon
• Protez, ortez, iyileştirme araçları
• Ambulans, ulaşım giderleri
• Yurt dışı tedavi (gerekli ve onaylı ise)

2) Geçici İş Göremezlik Ödeneği

Raporlu olduğunuz her gün için günlük kazancınızın 2/3'ü ödenir. Yatış halinde biraz daha yüksek (2/3 + ek). İlk günden itibaren ödenir; 30 gün sonrası ödeme aylık banka hesabına yatar.

3) Sürekli İş Göremezlik Geliri

Maluliyet oranı %10 ve üzeri ise ömür boyu aylık gelir bağlanır. Detay: İş Kazası Maluliyet Oranı ve Tazminata Etkisi.

4) Ölüm Geliri ve Cenaze Yardımı

Vefat halinde hak sahiplerine pay oranlarında ölüm geliri bağlanır:

• Eş: vefat edenin gelirinin %50'si
• Çocuklar: %25 (her biri, 4 çocuğa kadar)
• Anne-baba (eş ve çocuk yoksa): %25 her biri

Cenaze yardımı tek seferlik ödeme olarak yaklaşık 10.000 TL'dir (yıllık güncellenir).

İşverenden Talep Edilebilecek Tazminatlar

SGK haklarını aldıktan sonra, gerçek zararınız ile SGK'nın karşıladığı kısım arasındaki fark işverenden istenir:

Maddi tazminat kalemleri

Kalem	Açıklama
Tedavi gideri (SGK dışı)	Özel hastane farkı, refakatçi, evde bakım
Geçici iş göremezlik farkı	SGK 2/3 ödüyor, kalan 1/3 işverenden
Sürekli iş göremezlik farkı	Gerçek iş gücü kaybı − SGK gelirinin BD
Bakıcı gideri	%50+ maluliyet halinde
Manevi tazminat	Acı ve psikolojik yıkım karşılığı

İşveren sigortası varsa

Çoğu büyük işveren İşveren Sorumluluk Sigortası yaptırır (yasal zorunluluk değil ama yaygın). Bu sigorta iş kazası tazminatlarını karşılar; mağdur talep edilen tutarı sigortadan tahsil eder. İşverenin batık olması durumunda da güvence sağlar.

Kusur Oranı Tartışması

İş kazası tazminat davasının en sert tartışılan unsuru kusur oranıdır. Bu oran İSG bilirkişi raporu ile belirlenir. Bilirkişi olay yerini inceler, mevzuata göre kim hangi yükümlülüğü yerine getirmemiştir tespit eder.

İşveren kusurunu artıran faktörler

• İSG eğitiminin verilmemesi (zorunlu)
• KKD'nin (kişisel koruyucu donanım) verilmemesi
• İşyeri risk değerlendirmesinin yapılmaması
• Periyodik makine bakımının atlanması
• İskele/korkuluk gibi güvenlik önlemlerinin yetersizliği
• İş sağlığı uzmanı bulundurulmaması (50+ çalışanlı işyerlerinde zorunlu)
• Periyodik sağlık muayenelerinin yaptırılmaması

Çalışan kusurunu artıran faktörler

• Verilen KKD'nin takılmaması (eğitim alınmış olmasına rağmen)
• Talimat ve uyarıların ihlali
• Alkollü/uyuşturucu etkisinde çalışma
• Yetkilisi olmadığı işi üstlenme
• Acele/dikkatsiz davranma

Kusur oranı tablosu (tipik)

Senaryo	İşveren	Çalışan
İSG eğitimi verilmemiş	%70-90	%10-30
KKD verilmemiş	%90-100	%0-10
KKD verilmiş, çalışan takmamış	%30-50	%50-70
Makine bakım eksikliği	%80-100	%0-20
İskele güvensiz	%85-100	%0-15
Çalışan acelesi/ihmal	%30-50	%50-70
Çalışan alkollü	%0-20	%80-100

Alt İşveren ve Müteselsil Sorumluluk

4857 sayılı İş Kanunu m.2 uyarınca, asıl işveren ve alt işveren (taşeron) iş kazası tazminatından müteselsil sorumlu'dur. Bu çalışan açısından kritik bir avantajdır:

• Alt işverenin ödeme gücü olmasa bile asıl işverenden tahsil yapılabilir
• Asıl işveren ödeme yaptıktan sonra alt işverene rücu eder; çalışan bu iç hesaplaşmadan etkilenmez
• Dava hem alt hem asıl işverene yöneltilmelidir

Hangi sektörlerde sıktır?

İnşaat, lojistik, temizlik, güvenlik, fabrika hizmet sektörleri taşeron çalışanı yoğunluklu olduğu için müteselsil sorumluluk argümanı sıkça kullanılır.

Vefat Halinde Haklar

İş kazası ölümle sonuçlanırsa hak sahipleri şu kalemleri talep edebilir:

• SGK ölüm geliri — eş %50, çocuk %25, anne-baba %25
• Cenaze yardımı — SGK tek seferlik ödeme
• Cenaze ve defin giderleri — fatura/makbuzlar işverenden
• Destekten yoksun kalma tazminatı (DYK) — SGK gelir mahsubu sonrası fark işverenden
• Manevi tazminat — eş, çocuk, anne-baba için ayrı kalemler

Detay: Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Kimler Alabilir?

Arabuluculuk: Zorunlu Ön Koşul

2018 değişikliğiyle iş kazası tazminat davaları için arabuluculuk zorunlu ön koşul'dur (7036 sayılı Kanun m.3). Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorundasınız.

Süreç

1. Adliyedeki Arabuluculuk Bürosu'na başvuru
2. Arabulucu atanır (taraflar anlaşırsa kendisi seçer)
3. Genelde 2-4 hafta içinde ilk görüşme
4. Anlaşma → Arabuluculuk Anlaşma Belgesi (ilam hükmünde)
5. Anlaşmazlık → Anlaşmama Tutanağı; iş mahkemesine gidilebilir

Arabuluculukta uzman mütalaa

Masaya net rakam ile oturmak için aktüer hesaplaması şart. Uzman mütalaa ile makul tutarlarda anlaşma sağlanması kolaylaşır.

İş Mahkemesi Süreci ve Süreler

Arabuluculukta anlaşılamazsa, görevli mahkeme İş Mahkemesi'dir.

Tipik süreç

1. Dilekçe + harç + arabuluculuk anlaşmama tutanağı
2. İşveren cevap dilekçesi (15 gün)
3. İlk inceleme duruşması (1-3 ay sonra)
4. İSG bilirkişisi ataması (kusur oranı için)
5. Sağlık bilirkişisi (varsa maluliyet itirazı)
6. Aktüer bilirkişisi (tazminat hesabı)
7. Tarafların itirazları + ek raporlar
8. Karar duruşması

Süre: 1.5-3 yıl. Ağır dosyalarda 4 yıla kadar uzayabilir. İstinaf ve Yargıtay süreçleri ek 1-2 yıl ekler.

Zamanaşımı (10 Yıl) ve İstisnalar

İş kazasından doğan tazminat alacakları için zamanaşımı süresi 10 yıldır (TBK m.146). Trafik kazasındaki 2 yıllık öğrenme zamanaşımı iş kazaları için geçerli değildir.

Ceza zamanaşımı

• Taksirle yaralama: 8 yıl
• Taksirle ölüm: 8 yıl
• Bilinçli taksir: 12-15 yıl

Ceza zamanaşımı uzunsa o süre uygulanır. Ağır iş kazalarında 12-15 yıl bile gündeme gelebilir.

Kayıt Dışı Çalışma Durumu

Sigortasız çalışan işçi de iş kazası tazminatı alabilir. Süreç biraz farklıdır:

1. Tespit davası — sigortalı olunduğunun tespit edilmesi için iş mahkemesinde dava
2. Karar kesinleştikten sonra SGK kayıt geriye dönük yapılır
3. Geriye dönük gelir bağlanır
4. Ana tazminat davası süreci başlar

Süreç toplamda 2-3 yıl sürer (tespit + ana dava). İşverenler kayıt dışı çalıştırma cezası ödemekten korktukları için çoğu zaman erken anlaşma teklif eder.

7 Yaygın Hata

1. İşverenin ilk teklifini hemen kabul etmek. İlk teklifler genelde gerçek tazminatın %30-50'si kadardır. Önce uzman değerlendirmesi, sonra müzakere.
2. İSG bilirkişi raporuna itiraz etmemek. İlk raporda işveren kusuru çoğu zaman düşük gösterilir; itiraz ile %15-30 puan artışı sağlanabilir.
3. Sadece SGK gelirini almakla yetinmek. SGK geliri gerçek zararın %50-60'ını karşılar; kalan kısım işverenden istenir.
4. Alt işvereni davaya katmamak. Asıl işverene de yöneltilmeyen dava, taşeronun batık olması durumunda boşa çıkar.
5. Manevi tazminat aşırı yüksek talep. Reddedilen kısım için yargılama gideri size yüklenebilir; emsal aralıkta makul tutar.
6. İşten çıkarılma korkusuyla geç başvurmak. İş kazası tazminatı isteme nedeniyle işten çıkarma haksız fesihtir; ek olarak işe iade davası açılabilir.
7. Anlaşma metnini avukat denetimi olmadan imzalamak. Mahkemece denetlenmemiş ibranameler işçi lehine geçersiz olabilir, ancak baştan dikkat etmek daha iyidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşyerinde değil, eve giderken kaza geçirdim. İş kazası sayılır mı?

İşveren tarafından sağlanan servis aracıyla ise iş kazası, kişisel araç ya da toplu taşımayla ise iş kazası sayılmaz. Servis kazası bu kategorinin en yaygın örneğidir.

İşten çıkarıldım, tazminat hakkım kalır mı?

Evet. İş akdinin sonlanması iş kazası tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. 10 yıl içinde dava açabilirsiniz. Hatta emekli olduktan sonra bile geriye dönük dava açılabilir.

İşverenle anlaşma yaptım, sonradan dava açabilir miyim?

Mahkemece denetlenmemiş ibranameler işçinin korunması ilkesi gereği geçersiz sayılabilir. Yargıtay yerleşik içtihadı çerçevesinde gerçek zarar tespit edildiğinde fark talep edilebilir.

Arabuluculukta anlaşmadım. Sürem dolar mı?

Hayır. Anlaşmama tutanağını aldıktan sonra 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilirsiniz. 10 yıllık zamanaşımı bu süreçte de sayılmaz; arabuluculuk ile süre durur.

Sigortasız (kayıt dışı) çalışıyordum. Tazminat alır mıyım?

Evet, ancak önce tespit davasıyla sigortalılık tespit edilmesi gerekir. Süreç ek 6-12 ay uzar. SGK geliri geriye dönük bağlanır.

İşveren batık. Tazminatım yanar mı?

İşveren sigortası varsa sigorta öder. Alt işveren ise asıl işverenden tahsil edilir. Hiç biri yoksa İcra. SGK gelirleri devam eder, ödeme garantili.

Kusurlu olduğumu söylüyorlar.

Kusur, İSG bilirkişi raporuyla belirlenir. İşverenin sözel beyanı bağlayıcı değildir. Eğitim verilmediği, KKD eksik olduğu, makine bakımının yapılmadığı tespitler işveren kusurunu artırır.

SGK iş kazası saymadı, ne yapayım?

6 ay içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Karar iptal olursa tüm geçmiş haklar geri alınır.

Aile bireyim öldü ama eş ve çocuğu yok. Anne-baba olarak hak sahibi miyiz?

Evet. Eş ve çocuk yoksa anne-baba doğrudan hak sahibidir. SGK ölüm geliri %25'er, işverenden DYK ek olarak istenir.

İlgili Yazılar

• İş Kazası Tazminatı 2026: Tam Rehber (Pillar 2)
• İş Kazası Yaralanma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
• İş Kazası Maluliyet Oranı ve Tazminat
• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
• Manevi Tazminat Hesaplama Kriterleri
• Uzman Mütalaa Nedir?