Maluliyet Oranı Tazminatı Nasıl Etkiler? Adli Tıp, SGK Sağlık Kurulu ve Hesaplama 2026

İki kişi aynı kazada aynı uzuv kaybına uğrar; biri için tazminat 1.200.000 TL, diğeri için 4.500.000 TL çıkar. Aradaki dramatik fark çoğunlukla tek bir sayıdadır: maluliyet oranı. %20 ile %60 arasında bir yüzde — mağdurun çalışma kapasitesinin ne kadarını yitirdiği — tazminatın katsayısıdır. Doğru tespit edilmediğinde, mağdurun hak ettiği rakamın yarısını bile alamadan dosya kapanır.

Bu rehber; maluliyet oranının ne anlama geldiğini, kim tarafından nasıl tespit edildiğini, Adli Tıp Kurumu ile SGK Sağlık Kurulu raporu arasındaki farkları, çoklu yaralanmalarda Balthazard formülünün uygulamasını, %100 maluliyet halinde bakıcı tazminatını, raporun itiraz süreçlerini ve somut hesaplama örneklerini 2026 mevzuatı ışığında anlatır.

Maluliyet Oranı Nedir? Çalışma Gücü Kaybı Kavramı

Maluliyet oranı, hukuken "kişinin çalışma gücünün kaybedilen kısmının yüzdesel ifadesi"dir. Tıbbi olarak da "kişinin yaralanma sonrası kalıcı olarak yapamadığı işler" anlamına gelir. Tazminat hukukunda iki ayrı düzenlemeyle karşılaşırsınız:

• Sürekli iş göremezlik oranı (SGK) — 5510 sayılı SS Kanunu m.18 uyarınca SGK Sağlık Kurulu tarafından belirlenir; iş kazası ve meslek hastalığında SGK gelirine baz olur.
• Maluliyet oranı (genel haksız fiil) — 6098 sayılı TBK m.54 uyarınca trafik kazası, malpraktis vb. dosyalarda Adli Tıp Kurumu raporu üzerinden belirlenir; mahkeme tazminatına baz olur.

İki rapor aynı yaralanma için farklı yüzde verebilir; çünkü kullandıkları tıbbi tablolar ve değerlendirme metodolojileri farklıdır. Aynı omuz çıkıkı SGK'da %12, ATK'da %15 olarak saptanabilir.

Maluliyet Türleri

Tür	Tanım	Tazminata Etkisi
Geçici iş göremezlik	İyileşme süresi içinde çalışamama	Tedavi süresi × günlük gelir × kaza tarihi
Sürekli (kalıcı) iş göremezlik	Tedavi sonrası kalıcı çalışma gücü kaybı	Beklenen yaşam süresi boyunca aktüeryal hesap
Özel maluliyet	Mağdurun mesleğine özel kayıp (örn. piyanist için el)	Genel maluliyet üzerine ek puan
Mesleki maluliyet	Belirli mesleği yapamama (genel olarak çalışabilse bile)	SGK gelir hesabında esas alınır
Estetik maluliyet	Görünür kalıcı yara izi, deformite	Manevi tazminat artırıcı, %3-15 arası ek puan

Tazminat dosyasında sürekli iş göremezlik / maluliyet ana parametredir. Geçici dönem ayrı kalem olarak hesaplanır. Estetik maluliyet manevi tazminata yansır; matematiksel olarak maddi tazminat hesabında ayrı bir çarpan olabilir.

Kim, Hangi Kurumda Rapor Düzenler?

Dosya türü	Yetkili kurum	Mahkeme tercihi
İş kazası — SGK gelir bağlama	SGK Sağlık Kurulu	SGK gelir hesabı için zorunlu
İş kazası — işverenden tazminat	Adli Tıp Kurumu (3. İhtisas Kurulu)	İş Mahkemesi tercih eder
Trafik kazası bedensel	Adli Tıp Kurumu	Asliye Hukuk / Tüketici / Ticaret
Malpraktis	Adli Tıp Kurumu (1. İhtisas)	Asliye Hukuk
Engelli kimlik / vergi muafiyeti	Devlet hastanesi heyet raporu	İdari süreç
Askerlik muafiyeti	Askeri hastane raporu	İdari süreç

Hak sahibi iş kazası tazminat davasında her iki raporu da dosyaya koymak ister: SGK kaydı için Sağlık Kurulu raporu, mahkeme hesabı için Adli Tıp raporu. Mahkemenin atadığı bilirkişi ATK raporunu esas alır.

Adli Tıp Kurumu (ATK) Süreci

ATK, Türkiye'nin en otoriter sağlık raporu kurumudur. İhtisas kurulları halinde çalışır:

• 1. İhtisas: Cinsel suçlar, malpraktis, mental sağlık
• 2. İhtisas: Adli psikiyatri
• 3. İhtisas: Trafik kazası, iş kazası, fiziksel maluliyet
• 4. İhtisas: Ölüm sebepleri, otopsi

Tazminat dosyalarında 3. İhtisas Kurulu raporu istenir. Süreç:

1. Mahkeme dosyayı ATK'ya gönderir (resen ya da taraf talebi üzerine)
2. ATK randevu verir (genelde 3-9 ay sonra)
3. Mağdur tüm tıbbi belgeleriyle kuruma gider, muayene edilir
4. Heyet raporunu hazırlar (ortalama 4-12 hafta)
5. Rapor mahkemeye gönderilir; taraflar 2 hafta içinde itiraz edebilir
6. İtiraz halinde Üst Kurul (yüksek heyet) yeniden değerlendirir

ATK raporu mahkemenin resmi delilidir; Yargıtay yerleşik içtihadına göre ATK raporuna güvenir, aksini ispat çok zordur.

SGK Sağlık Kurulu Süreci

SGK Sağlık Kurulu, iş kazası ve meslek hastalığında SGK'nın bağlayacağı geliri hesaplamak için kullanılır. Süreç:

1. Mağdur SGK'ya iş kazası bildirimi yapar (3 iş günü içinde)
2. SGK soruşturma başlatır, tıbbi belgeleri toplar
3. SGK Sağlık Kurulu mağduru muayene eder
4. "Sürekli iş göremezlik oranı" raporu düzenlenir
5. %10 ve üzeri sürekli iş göremezlikte SGK gelir bağlar
6. %10 altı için "iş göremezlik tazminatı" tek seferlik ödenir

SGK raporu sigorta için kullanılır; tazminat davasında ATK raporu daha güçlüdür. İki rapor uyuşmadığında mahkeme genelde ATK raporunu esas alır.

ATK vs SGK Farkı: Hangisi Hangi Dosyada?

Kriter	ATK	SGK Sağlık Kurulu
Düzenleyen	Adli Tıp Kurumu	SGK Sağlık Kurulu
Hangi dosyada zorunlu?	Mahkeme tazminat hesabı	SGK gelir bağlama
Tıbbi metodoloji	Çalışma gücü kaybı tablosu (TBK m.54 uyumlu)	SGK Yönetmeliği EK-1, EK-2
Sonuç ortalaması	Genelde %5-10 daha yüksek oran	Daha muhafazakar oran
Mahkeme delil değeri	Resmi delil, güçlü	Tıbbi belge, yardımcı
Süreç süresi	3-12 ay	2-6 ay
Üst itiraz mercii	ATK Üst Kurulu	Yüksek Sağlık Kurulu

Pratik strateji: İş kazası dosyasında her iki raporu da almalıdır. SGK raporu gelir bağlama için, ATK raporu mahkeme tazminat hesabı için kullanılır. Trafik kazası dosyalarında sadece ATK raporu yeterlidir.

Balthazard Formülü: Birden Fazla Yaralanma

Bir kazada birden fazla uzuv ya da organ etkilendiyse, oranları doğrudan toplamak yanlıştır. Tıbbi mantığa göre %30 + %25 ≠ %55; çünkü ikinci yaralanma "geriye kalan sağlam %70'lik" kapasitenin %25'ini etkiler. Bu mantık Balthazard formülüyle ifade edilir:

Toplam = a + b × (1 − a/100)

Burada a en yüksek yüzdedir, b ise diğer yüzde. İkiden fazla yaralanma için aynı formül zincirleme uygulanır.

Örnek hesap

Bir kazada:

• Sağ kol: %30 maluliyet
• Sol bacak: %25 maluliyet
• Boyun: %15 maluliyet

Adım 1: 30 + 25 × (1 − 30/100) = 30 + 25 × 0,70 = 30 + 17,5 = 47,5%

Adım 2: 47,5 + 15 × (1 − 47,5/100) = 47,5 + 15 × 0,525 = 47,5 + 7,875 = ~55,4%

Yani üç yaralanmanın doğrudan toplamı %70 olurken, Balthazard ile %55,4 çıkar. Mağdur tarafının avukatı her iki formülü de hesaplayıp sunmalıdır; ATK raporları zaten Balthazard'la hesaplar.

Maluliyet Hesabında Kullanılan Tablolar

1. SGK Yönetmeliği EK-1 — İş kazası ve meslek hastalığı için sürekli iş göremezlik cetveli (yaklaşık 200 madde)
2. SGK Yönetmeliği EK-2 — Mesleki maluliyet cetveli
3. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Tespit Yönetmeliği (CGM) — 2008'de yürürlüğe giren genel maluliyet tablosu; ATK bunu uygular
4. AMA Guides (Amerikan Tıp Birliği) — Bilirkişiler bazen referans olarak kullanır; Türk yargısında bağlayıcı değil

2008 öncesi davalarda eski "%100 esasına dayalı maluliyet" tablosu kullanılırdı; bugün kullanılmaz. Eski raporlar için CGM ile yeniden değerlendirme talep edilebilir.

Tazminata Birebir Matematiksel Etki

Aktüeryal yöntemde tazminat formülünün çekirdek satırı şudur:

Tazminat = Σ [Yıllık gelir × Maluliyet oranı × Hayatta kalma × İskonto]

Yani maluliyet oranı doğrudan çarpandır. %30 yerine %40 saptanırsa tazminat otomatik 1,33 kat artar. Bu yüzden rapor itirazı kritiktir; %5'lik fark bile dosya değerinde 200.000-500.000 TL'lik etki yaratabilir.

Yaş ile etkileşim

Maluliyet ne kadar erken yaşta saptanırsa, kalan beklenen yaşam süresi (e_x) uzun olduğu için tazminat o kadar yüksek olur. Aynı %30 maluliyet:

• 25 yaşında bir mağdur: ~3.500.000 TL
• 45 yaşında bir mağdur: ~2.100.000 TL
• 60 yaşında bir mağdur: ~950.000 TL

(Aynı geliri varsayan örnek hesaplar — gerçek dosyada parametreler değişir.)

%100 Maluliyet ve Bakıcı Gideri

%100 maluliyet, mağdurun çalışma kapasitesinin tamamen kaybedildiği anlamındadır. Bu durumda iki tazminat kalemi gündeme gelir:

1. İş gücü kaybı tazminatı: Tüm aktif + pasif dönem geliri (×%100 katsayı)
2. Bakıcı gideri tazminatı: Mağdurun günlük yaşamını sürdürmek için ihtiyaç duyduğu refakatçi/bakıcı maliyeti

Bakıcı tazminatı hesabı

%50 ve üzeri maluliyetlerde tipik olarak bakıcı tazminatı talep edilir; %100'de zorunlu. Hesap mantığı:

• Günlük 8-12 saat bakıcı varsayımı
• Saatlik ücret asgari ücretten hesaplanır (2026: ~75 TL/saat)
• Aylık ortalama: 30 × 8 × 75 = 18.000 TL
• Beklenen yaşam süresi boyunca aktüeryal hesapla bugünkü değeri çıkarılır
• 30 yıl beklenen yaşam → ~3.500.000 TL bakıcı tazminatı (TRH 2010, %1,8 iskonto)

Bakıcı tazminatı, iş gücü kaybı tazminatına eklenir; %100 maluliyet halinde toplam dosya değeri 8-15 milyon TL'ye ulaşabilir.

Rapor İtirazı ve Yeniden Değerlendirme

ATK ya da SGK raporu mağdur lehine değilse itiraz yolu açıktır:

1. İlk rapor mahkemeye geldikten sonra 2 hafta itiraz süresi
2. İtiraz dilekçesinde gerekçe: "Tıbbi belgeler eksik incelendi", "Yaralanmanın etkisi düşük değerlendirildi", "Balthazard yanlış uygulandı" vb.
3. ATK için Üst Kurul (3. İhtisas Üst Kurulu) yeniden değerlendirir; süreç 6-12 ay
4. SGK için Yüksek Sağlık Kurulu ya da idari mahkeme yolu
5. Üst Kurul raporu ilk raporun yerini alır; daha yüksek oran çıkarsa tazminat birebir artar

İtiraz başarı oranı %30-40 civarındadır; itiraz dilekçesinin gerekçeli ve tıbbi belgelere dayalı olması başarıyı belirler. Avukatla çalışmak şart.

5 Senaryoda Somut Hesap

Senaryo A — 30 yaşında erkek, motosiklet kazası, %25 maluliyet

• Aylık gelir: 28.000 TL · Aktif: 30 yıl · Pasif: ~17 yıl
• Tazminat ≈ 2.180.000 TL (TRH 2010 + %1,8 + Balthazard yok)

Senaryo B — 45 yaşında kadın, iş kazası, %40 maluliyet

• Aylık gelir: 22.000 TL · Aktif: 13 yıl · Pasif: ~22 yıl (kadın e_x)
• SGK gelir bağladı; mahsup sonrası tazminat ≈ 1.620.000 TL

Senaryo C — 22 yaşında genç, çoklu yaralanma, Balthazard %58

• Aylık gelir: 18.000 TL · Aktif: 38 yıl · Pasif: ~16 yıl
• Tazminat ≈ 4.250.000 TL + manevi 380.000 TL

Senaryo D — 50 yaşında ev hanımı, trafik kazası, %35 maluliyet

• Gelir tespit edilmediği için asgari ücret esas alınır (17.002 TL/ay)
• Aktif: 8 yıl + Pasif: 26 yıl
• Tazminat ≈ 950.000 TL + ev hizmeti zararı 280.000 TL

Senaryo E — 35 yaşında erkek, %100 maluliyet (bakıcı dahil)

• Aylık gelir: 35.000 TL
• İş gücü kaybı: ~5.800.000 TL
• Bakıcı tazminatı: ~3.700.000 TL
• Manevi tazminat: ~600.000 TL
• Toplam: ~10.100.000 TL

Sık Yapılan 8 Hata

1. SGK raporunu mahkemede esas almak — ATK raporu daha güçlüdür.
2. Balthazard formülü yerine doğrudan toplamak — Çoklu yaralanmada yanlış sonuç.
3. Bakıcı tazminatını talep etmemek — %50+ maluliyette ekstra kalem.
4. Rapor sonrası itiraz süresini kaçırmak — 2 hafta içinde itiraz şarttır.
5. Estetik maluliyeti sadece manevi tazminat olarak görmek — Maddi tazminata da yansıyabilir.
6. Eski (2008 öncesi) tablolarla hesap yapmak — CGM ile güncel hesap istenmeli.
7. Mesleki maluliyeti unutmak — Piyanist/cerrah gibi özel mesleklerde ek puan.
8. Pasif dönem maluliyetini hesaba katmamak — Aktif sonrası da kayıp devam eder.

Sıkça Sorulan Sorular

%10 altı maluliyet için SGK gelir bağlamaz mı?

5510 SK uyarınca %10 altı için sürekli iş göremezlik geliri yerine tek seferlik tazminat ödenir. Mahkeme tazminat hesabında ise %10 altı da yine bir maluliyet oranıdır; aktüeryal hesaba dahil olur.

ATK randevusu çok uzaksa ne yapabilirim?

Avukatın ısrarcı dilekçesi ile özel hastane ya da üniversite hastanesi heyet raporu sunulabilir; mahkeme bu raporu "ön değerlendirme" olarak kabul edebilir, ancak nihai rapor ATK'dan beklenir.

Bilirkişi raporu maluliyet oranına itiraz edebilir mi?

Hayır. Bilirkişi sadece ATK raporundaki orana göre tazminat hesabı yapar; oran ATK uzmanlığında olduğu için bilirkişi tıbbi yorum yapamaz. Orana itiraz ATK Üst Kuruluna yapılır.

İki ayrı kazada maluliyet artarsa nasıl hesaplanır?

Her kaza ayrı bir dosya. İlk kazadaki %20 maluliyet ile ikinci kazadaki %25 maluliyet, Balthazard ile birleştirilir; ancak her dosya için farklı sorumlu (sigorta şirketi, işveren) olduğu için talep dilekçeleri ayrı yapılır.

Estetik maluliyet için ATK raporu nasıl yorumlar?

ATK 3. İhtisas Kurulu, görünen estetik maluliyeti (yüzdeki yara izi, deformite) "estetik maluliyet" olarak ayrı puanla raporlar — genelde %3-15 arasında. Bu, manevi tazminata yansır; maddi hesaba doğrudan girmez (zaten genel maluliyetin içinde).

Maluliyet oranı sonradan değişir mi (mağdur iyileşirse)?

Sürekli (kalıcı) maluliyet, "tedavi sonu kalıcı durum" olarak saptanır. Genelde değişmez. Ancak çok özel durumlarda (örn. yeni protez teknolojisiyle yeniden işlevselleşme) yeniden değerlendirme talep edilebilir.

Çocuk yaşta maluliyet hesabı nasıl yapılır?

Çocuk için mevcut gelir yoktur; pasif dönemde asgari ücret + aktif dönemde mesleki gelişim varsayımıyla hesap yapılır. 18 yaş altında dosyalarda gelir varsayımı tartışmalıdır; bilirkişi takdiri devreye girer. Genelde "asgari ücret + sektörel artış" temel alınır.

İlgili Yazılar

• Tazminat Hesaplama Yöntemleri Pillar (2026)
• TRH 2010 Yaşam Tablosu Detaylı Hesaplama
• Aktüeryal Yöntem vs Progresif Rant
• Trafik Kazasında Maluliyet Tazminatı Oranı
• İş Kazası Maluliyet Oranı ve Tazminat
• Uzman Mütalaası Nedir?