Tazminat Hesaplama Yöntemleri 2026 — TRH 2010, İskonto, Faiz

"Aynı dosya için neden farklı avukatlar farklı rakamlar söylüyor?" — bu soruyu çoğu mağdur bir noktada kendine sorar. Cevap, kullanılan yöntemin farklılığında saklıdır. Bu rehberde tazminat hesabının arkasındaki bilimsel yöntemi; TRH 2010 yaşam tablosundan iskonto oranına, aktüeryal yöntemden faiz türlerine kadar tüm bileşenleriyle açıklıyoruz.

İçindekiler

• TRH 2010 Yaşam Tablosu
• Aktüeryal Yöntem vs Progresif Rant
• Tazminata Esas Ücretin Belirlenmesi
• İskonto Oranı
• Faiz Türleri
• Kusur ve Mahsup Uygulaması
• Hesabın Adımları — Özet
• Sıkça Sorulan Sorular

TRH 2010 Yaşam Tablosu

TRH 2010, TÜİK'in yayınladığı, Türkiye nüfusunun yaşa ve cinsiyete göre sağ kalım olasılıklarını gösteren güncel yaşam tablosudur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014 tarihli kararından bu yana tazminat hesaplarında standart olarak kabul edilir. Eski PMF 1931 (Fransız) tablosu, güncel Türkiye demografik verilerini yansıtmadığı için artık kullanılmamaktadır. Detaylı hesaplama mantığı için TRH 2010 Detaylı Hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.

Aktüeryal Yöntem vs Progresif Rant

Eski progresif rant yöntemi, gelecekte gelirin sürekli ve düzenli olarak artacağı varsayımına dayanır; bu varsayım güncel ekonomik koşulları yansıtmadığından terk edilmiştir. Aktüeryal yöntem ise TRH 2010 ve güncel iskonto oranını temel alan, Yargıtay'ın kabul ettiği standart yöntemdir. Detaylı karşılaştırma için Aktüeryal Yöntem vs Progresif Rant yazımıza bakabilirsiniz.

Tazminata Esas Ücretin Belirlenmesi

Son 12 ay bordro veya gelir vergisi beyannamesi esas alınır; AGİ hariç net gelir kullanılır. Belgelenen gelir asgari ücretin altındaysa veya belge yoksa asgari ücret esas alınır. Esnaf, serbest meslek gibi durumlarda Yargıtay'ın kabul ettiği "meslek katsayısı" uygulanabilir.

İskonto Oranı

Gelecekte oluşacak kayıplar, bugünkü değere indirgenirken yıllık %5 iskonto oranı uygulanır. Bu oran, tazminatın ne eksik ne fazla ödenmesini sağlayan matematiksel dengedir: bugün ödenen paranın zamanla değer kazanacağı varsayımıyla, gelecekteki kayıp bugünkü değerine indirgenir. Detaylı bilgi için sözlük sayfamıza bakabilirsiniz.

Faiz Türleri

Tazminat davalarında temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz veya ticari nitelikli alacaklarda avans faiz oranı talep edilebilir. Faiz türü seçimi, alacağın niteliğine ve talebe göre değişir; doğru faiz türünün seçilmesi toplam tahsil edilecek tutarı önemli ölçüde etkileyebilir. Detaylı bilgi için Tazminat Davalarında Faiz Türleri yazımıza bakabilirsiniz.

Kusur ve Mahsup Uygulaması

Mağdurun kaza oluşumundaki kusuru (müterafik kusur) tespit edilmişse, brüt tazminattan bu oranda indirim yapılır. İş kazası ve meslek hastalığı dosyalarında SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, işverenden istenecek net tazminattan tek kalem olarak mahsup edilir.

Hesabın Adımları — Özet

1. Tazminata esas ücretin belirlenmesi
2. Bekleyen hizmet süresinin (BHS) hesaplanması
3. Maluliyet oranının uygulanması
4. TRH 2010 ve iskonto ile bugünkü değere indirgeme
5. Kusur ve mahsup kalemlerinin düşülmesi
6. Faiz türünün belirlenmesi

Detaylı metodoloji için Hesaplama Yöntemimiz sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu yöntem mahkemece kabul edilir mi?

Yöntemimiz Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına ve TRH 2010 standardına uygundur; nihai kabul mahkemenin takdirindedir. Raporlarımız HMK m.293 kapsamında uzman görüşü niteliğindedir.

Hesaplamalar arasında neden fark olabilir?

Kullanılan ücret esası, dönem ayrımı, mahsup ve kusur uygulaması farklılık gösterebileceğinden, aynı dosya için farklı bilirkişiler farklı sonuçlara ulaşabilir.

PMF 1931 hâlâ kullanılıyor mu?

Hayır, Yargıtay 2014'ten bu yana TRH 2010'u standart kabul etmektedir; PMF 1931 güncel dosyalarda kullanılmamalıdır.

İskonto oranı neden %5 ve bu oran hiç değişmiyor mu?

Bu oran, Yargıtay'ın yerleşik içtihadı ve aktüerya literatüründeki kabul gören standarttır; farklı bir oran talep edilirse somut gerekçe gösterilmesi gerekir. Uygulamada yıllar içinde tartışılsa da mahkemeler genellikle %5'i esas almaya devam etmektedir.

Yasal faiz mi avans faizi mi daha yüksektir?

Avans faizi genellikle yasal faizden daha yüksektir çünkü ticari kredi maliyetini yansıtır; ancak avans faizi talep edebilmek için alacağın ticari nitelikte olması gerekir.

Örnek Hesap — Tüm Bileşenlerin Bir Arada Kullanımı

35 yaşında, aylık net 25.000 TL geliri olan, %20 maluliyetli bir mağdur için: önce yıllık gelir kaybı (25.000×12×0,20=60.000 TL) bulunur, ardından 25 yıllık bekleyen hizmet süresi boyunca TRH 2010 sağ kalım olasılıkları ve %5 iskonto uygulanarak bugünkü değere indirgenir (yaklaşık 850.000-950.000 TL). Kusur oranı varsa bu tutardan indirim yapılır, iş kazasıysa SGK mahsubu uygulanır. Son olarak, temerrüt tarihinden itibaren yasal veya avans faizi eklenerek nihai talep tutarı belirlenir.

İlgili Yazılar

• TRH 2010 Yaşam Tablosu Detaylı Hesaplama
• Aktüeryal Yöntem vs Progresif Rant
• Tazminat Davalarında Faiz Türleri
• PMF 1931 ve TRH 2010 Yaşam Tabloları