İçindekiler

• Aktüer Hesaplama Nedir?
• Hangi Dosyalarda Aktüer Hesap Gerekir?
• Adım Adım Aktüer Hesap Yöntemi
• Hesap Bileşenleri (4 Temel Parametre)
• TRH 2010 vs PMF 1931 Yaşam Tabloları
• 3 Tam Hesap Senaryosu
• Yargıtay 4. HD / 17. HD / 21. HD İçtihatları
• "SPK Lisanslı Aktüer" Şartı Gerçeği
• Aktüer Rapor Maliyeti vs Resmi Bilirkişi
• Online Sipariş Süreci
• Sıkça Sorulan Sorular

Aktüer Hesaplama Nedir?

Aktüerya, finansal ve sigortacılık disiplininde belirsiz geleceği matematiksel olarak modellemek için kullanılan bir bilim dalıdır. Tazminat hukukunda aktüer hesaplama, "kazadan dolayı mağdurun hayatı boyunca uğrayacağı gelir kaybı, veya vefatı halinde ailesinin destekten yoksun kalacağı tutar" sorusuna sayısal cevap üretir.

Standart bir aktüer hesabı şu üç temel öğeyi birleştirir:

1. İstatistiksel yaşam beklentisi — TRH 2010 yaşam tablosundan, her yaş için kalan yaşam süresi olasılığı
2. Mağdurun gerçek gelir verisi — bordro, beyanname, meslek katsayısı uygulamalı
3. Bugünkü değer hesabı — gelecekteki kayıpların bugünkü parasal karşılığı (iskonto faktörü ile)

Sonuç: dosyaya konabilecek, müzakereye taşınabilecek, mahkemeye sunulabilecek somut bir rakam.

Hangi Dosyalarda Aktüer Hesap Gerekir?

Her tazminat dosyası aktüeryal hesap istemez. Aşağıdaki dosyalarda kuvvetle önerilir:

• Sürekli iş göremezlik (maluliyet) raporu olan tüm yaralanma dosyaları — özellikle %20 ve üstü maluliyetlerde hesap farkları çok büyür
• Destekten yoksun kalma (vefatlı kaza) dosyaları — eş, çocuk, anne-baba pay hesabı yargıdan önce sizde olmalı
• Sigortanın yüksek teklif yaptığını iddia ettiği dosyalar — kontrol ile %25 daha alma şansı vardır
• Arabuluculuk dosyaları — masaya somut rakamla oturmanız için
• İş kazasında SGK mahsubu yapılan dosyalar — net işveren sorumluluğu hesabı uzmanlık ister
• Yüksek gelirli mağdur dosyaları (50.000 TL üstü aylık net) — ücret eğrisi ve ağırlıklı ortalama hesabı çok değişkenli
• Avukat müvekkil dosyaları — ihtarname, arabuluculuk, dava dilekçesi eki için

Adım Adım Aktüer Hesap Yöntemi

Bir aktüer raporunun hazırlanması 7 net adımdan oluşur:

1. Adım 1 — Belge toplama: Kaza/iş kazası tutanağı, maluliyet raporu (ATK veya tam teşekküllü hastane), SGK 4A/4B dökümü, son 12 ay bordro/beyanname, ailevi durum belgeleri, varsa kusur raporu.
2. Adım 2 — Hizmet süresi tespiti: Mağdurun yaşı ve emeklilik yaşı (genelde 60, bazı meslek 65) arasındaki fark = Bekleyen Hizmet Süresi (BHS).
3. Adım 3 — Yıllık net gelir hesabı: Son 12 ay ortalama bordro net (AGİ hariç) + düzenli ek ödemeler (yemek, ulaşım, ikramiye süreklilik arzeden). Sonuç: ağırlıklı ortalama yıllık ücret.
4. Adım 4 — Maluliyet uygulaması: ATK raporu ile belirlenmiş maluliyet oranı (örn. %40) yıllık gelire çarpılır. Yıllık gelir kaybı çıkar.
5. Adım 5 — Yaşam tablosu (TRH 2010) uygulaması: BHS boyunca her yıl için TRH 2010'dan canlı kalma olasılığı alınır, yıllık gelir kaybıyla çarpılır.
6. Adım 6 — İskonto faktörü: Yıllık %5 iskonto ile bugünkü değer hesabı. Çarpan tabloları (annüite faktörü) kullanılır.
7. Adım 7 — Ek kalem hesabı: Geçici iş göremezlik, bakıcı, tedavi giderleri, manevi tazminat aralık önerisi ayrı kalem olarak rapora eklenir.

Tam yöntem ayrıntıları: Aktüeryal Tazminat Hesaplama 2026 ve TRH 2010 Detaylı Hesaplama yazılarımız.

Hesap Bileşenleri (4 Temel Parametre)

1. Bekleyen Hizmet Süresi (BHS)

Mağdurun kaza anından emeklilik yaşına kadar çalışabileceği süredir. Standart 60 yaş aktif iş hayatı kabulüdür. Örnek: 35 yaşında mağdur için BHS = 60 - 35 = 25 yıl. Polis, asker, madenci gibi yıpranma payı uygulanan mesleklerde BHS daha kısa alınır.

2. Yıllık Ağırlıklı Ortalama Ücret

Son 12 ay bordrosunun ortalama net brüt (AGİ hariç) + düzenli ek ödemeler (yemek, yol, ikramiye süreklilik). Resmi gelir ispatı zayıf olan esnaf/serbest meslek için asgari ücret + meslek katsayısı (örnek inşaat ustası 1.5x).

3. TRH 2010 Yaşam Tablosu

TÜİK'in yayınladığı Türkiye Hayat Tablosu. Her yaş için "ortalama kaç yıl daha yaşar" verir. Yargıtay HGK 2014 kararıyla standart kabul edildi.

4. İskonto Faktörü

Gelecekteki yıllık gelir kaybının bugünkü değere indirgenmesi için kullanılır. Yargıtay yerleşik içtihat ve aktüer literatürünün standardı yıllık %5. Sigorta tarafı %10 kullanma eğilimindedir — bu mağdur aleyhine fark yaratır.

TRH 2010 vs PMF 1931 Yaşam Tabloları

Bizim aktüer raporlarımız her zaman TRH 2010 kullanır. PMF 1931 sadece eski bir dosyanın bilirkişi raporu güncellenirken karşımıza çıkar.

3 Tam Hesap Senaryosu

Senaryo A: 35 Yaş Erkek, %40 Maluliyet, 40.000 TL Aylık Net

• Yıllık net: 40.000 × 12 = 480.000 TL
• BHS: 25 yıl
• Maluliyet etkisi: %40 → yıllık gelir kaybı = 480.000 × 0.40 = 192.000 TL
• İskonto (%5) çarpanı: 14.09 (25 yıl annüite faktörü)
• Sürekli iş göremezlik tazminatı ≈ 192.000 × 14.09 ≈ 2.705.000 TL
• + Geçici iş göremezlik (6 ay): ~96.000 TL
• + Bakıcı/tedavi: ~70.000 TL
• Toplam ≈ 2.870.000 TL

Senaryo B: 42 Yaş Kadın Trafik Vefatı, Evli + 2 Çocuk, 35.000 TL Aylık Net

• Yıllık net: 420.000 TL
• Destek pay sistemi (Yargıtay 4. HD): eş 2 pay, her çocuk 1 pay, vefat eden 1 pay (kendi giderine)
• Toplam pay: 5 (vefat eden hariç hak sahiplerine: 4 pay)
• Eş yıllık: 2/4 × 420.000 = 210.000 TL × 18 yıl iskonto ≈ 2.250.000 TL
• Çocuk 1 (5 yaş, ergin 18'e 13 yıl): ~1.160.000 TL
• Çocuk 2 (3 yaş, 15 yıl): ~1.340.000 TL
• + Cenaze defin: ~30.000 TL
• Toplam DYK ≈ 4.780.000 TL

Senaryo C: 55 Yaş İşçi, %60 Maluliyet, İş Kazası, Asgari Ücret + Meslek Katsayısı

• Resmi gelir: asgari ücret 22.000 × 12 = 264.000 TL
• Meslek katsayısı (inşaat 1.5x): 264.000 × 1.5 = 396.000 TL
• BHS: 5 yıl (60-55)
• Maluliyet %60: yıllık kayıp 396.000 × 0.60 = 237.600 TL
• 5 yıl iskonto çarpanı: 4.33
• Sürekli iş göremezlik: 237.600 × 4.33 ≈ 1.030.000 TL
• SGK mahsup: -350.000 TL
• Net işveren tazminatı ≈ 680.000 TL

Yargıtay 4. HD / 17. HD / 21. HD Anahtar İçtihatları

• Yargıtay HGK 2014: "TRH 2010 yaşam tablosu, Türkiye nüfusunun gerçek beklenen yaşam süresini yansıttığı için tazminat hesabında esas alınmalıdır."
• Yargıtay HGK 2018: "Bedeni zarara dayalı tazminat alacaklarında yasal faiz, zarar verici olayın gerçekleştiği tarihten itibaren işler. Sigorta şirketinin ihtar tarihi veya talep tarihi esas alınmaz."
• Yargıtay 4. HD yerleşik: "Tazminat hesabında ağırlıklı ortalama yıllık ücret ve bekleyen hizmet süresi esas alınır. Hâkim, bilirkişi raporundaki yöntemi denetlemek yükümlülüğündedir."
• Yargıtay 21. HD yerleşik: "İş kazası nedeniyle SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin kapital değeri, işverene karşı açılan tazminat davasında mahsup edilir."
• Yargıtay 17. HD yerleşik (uzman görüşü): HMK 293 kapsamında taraf uzman mütalaası hâkim takdiri ile delil olarak değerlendirilir; bilirkişi raporu ile çelişki halinde yeniden inceleme talep edilebilir.

"SPK Lisanslı Aktüer" Şartı Gerçeği

Bu, sık karıştırılan bir konudur. Net olalım:

• SPK lisanslı aktüer — Sermaye Piyasası Kurulu'nun düzenlediği, esas olarak sigorta ve emeklilik şirketleri için aktüerya hizmeti veren mesleki lisans.
• Tazminat hesabı için — bu lisans kanunen zorunlu değildir. Aktüeryal hesap, ilgili matematik, istatistik ve hukuk bilgisine sahip uzmanlarca yapılabilir.
• Yargıtay hiçbir kararında "tazminat hesabı için SPK aktüer lisansı zorunludur" dememiştir.
• Resmi bilirkişi olabilmek için Adalet Bakanlığı bilirkişi listesine kayıtlı olmak gerekir; SPK lisansı bu listeye girmenin yollarından biri ama tek yolu değildir.

Bizim pozisyonumuz: Raporlarımızda "uzman aktüeryal mütalaa" tanımını kullanırız. "SPK lisanslı aktüer raporu" ifadesini kullanmayız — bu yanıltıcı bir nitelendirme olur. Raporumuz HMK 293 kapsamında uzman görüşü / taraf delili'dir.

Aktüer Rapor Maliyeti vs Resmi Bilirkişi

Online Sipariş Süreci (5 Adım)

1. Belge listesi hazırlığı: Maluliyet raporu (varsa), bordro/beyanname, SGK 4A, kaza tutanağı.
2. Online sipariş: /fiyatlandirma üzerinden kategori (yaralanma / DYK / iş kazası) ve paket (Detaylı 1.750 TL / Uzman Mütalaa 2.000 TL) seç.
3. Veri girişi: Mağdur yaş, gelir, kaza tarihi, maluliyet oranı, ailevi durum. Eksik veri sistemde tamamlanır.
4. Rapor teslimi (3-5 iş günü): PDF e-posta + kullanıcı paneli. Aktüer ekibi imzalı, Yargıtay içtihat atfı içerir.
5. Kullanım: Sigorta ihtarnamesi eki, arabuluculuk dosyası, dava dilekçesi delili.

Sıkça Sorulan Sorular

Aktüer hesap kaç günde hazırlanır?

Standart dosya 3-5 iş günü. Karmaşık (çoklu hesap, SGK mahsubu, hesap güncelleme) dosyalarda 5-7 iş günü.

Maluliyet raporu olmadan hesap yapılır mı?

Yaklaşık oran ile başlangıç hesabı yapılabilir; kesin rapor geldiğinde güncellenir. Sapma %20-30 tazminat farkı yaratabileceği için kesin rapor önemlidir.

Asgari ücretli bordrolu ama gerçek gelir yüksek — ne olur?

Yargıtay "meslek katsayısı" uygulamasını kabul eder. Esnaf, serbest meslek, taşeron işçi gibi dosyalarda fiili gelir tespiti yapılır.

Hesap robotu ile uzman mütalaa farkı nedir?

Ücretsiz hesap robotu hızlı tahmin verir (kullanıcı yönlendirme amaçlı). Uzman mütalaa aktüer ekibinin dosyayı incelediği, mahkeme/arabuluculuk için kullanılabilir profesyonel rapordur.

Rapor güncellenebilir mi?

Evet. Maluliyet raporu güncellendi, dava sırasında yıl geçti, ek belge geldi durumlarında rapor revize edilir.

Manevi tazminat aktüer hesabına girer mi?

Hayır. Manevi tazminat hâkim takdirine bağlıdır (TBK 56). Aktüer raporda emsal aralık önerisi olarak yer alır (Yargıtay 4. HD kararlarına atıflı), kesin tutar mahkeme kararıyla netleşir.

SGK gelir bağlanan iş kazasında mahsup nasıl yapılır?

Yargıtay 21. HD içtihadına göre SGK'dan bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin kapital değeri, işverene karşı dosyadan mahsup edilir. Aktüer rapor bu hesabı kalem kalem gösterir.

Birden fazla taraf var (sürücü + işveren), kimden ne talep edilir?

Trafik kazasında sürücü, araç işleteni ve sigortacı müteselsil sorumludur. ZMMS limit içinde sigorta öder, üstü için sürücü/işleten. İş kazasında işveren, alt işveren ve üçüncü kişi müteselsil; SGK rücu hakkı saklı.

Aktüer raporun ne kadar geçerli?

Hesap tarihi itibarıyla geçerli. Asgari ücret, tavan, faiz oranları yıl bazlı değiştiği için 6-12 ay sonra dava aşamasındaki dosyalarda rapor güncellenmesi tavsiye edilir.

Bizim raporumuz mahkemede hangi delil değerinde?

HMK 293/1 uyarınca "taraf uzman görüşü" delili niteliğindedir. Hâkim takdir eder. Resmi bilirkişi raporu ile çelişki halinde, raporumuz yeniden inceleme talebine dayanak yapılabilir. Yargıtay 17. HD birçok kararında uzman mütalaasının dosyaya kabul edileceğini teyit etmiştir.

İlgili İçerikler

• Aktüeryal Tazminat Hesaplama 2026 (Detaylı Pillar)
• TRH 2010 Yaşam Tablosu Detaylı Hesaplama
• Aktüeryal Yöntem vs Progresif Rant Karşılaştırması
• Tazminat Hesaplama Yöntemleri 2026 (pillar)
• PMF 1931 ve TRH 2010 Karşılaştırması
• Avukatlar İçin Tazminat Hesaplama Rehberi
• SGK Tazminatı vs İşveren Tazminatı (Mahsup)