Arabuluculukta Tazminat Hesabı — Müzakere Hazırlığı 2026

Arabuluculuk, Türkiye'de tazminat alacaklarının en çok eridiği aşamadır. Sebebi süreç değil, hazırlık farkıdır: karşı taraf masaya hesaplanmış bir rakamla oturur, alacaklı taraf ise "ne verirlerse" beklentisiyle. Sonuç, çoğu zaman hakkın yarısında anlaşmadır — ve anlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğu için geri dönüş yoktur. Bu yazı, masaya oturmadan önce bilinmesi gerekenleri ve müzakere tabanının nasıl kurulacağını anlatır.

İçindekiler

• Hangi Dosyada Zorunlu?
• Süreler ve Süreç
• Alacak Neden Erir?
• Masaya Oturmadan Önce
• Taban ve Tavan Belirleme
• Anlaşma Belgesinin Kapsamı
• Sık Düşülen Tuzaklar
• Somut Örnekler
• Sıkça Sorulan Sorular

Hangi Dosyada Zorunlu?

İş kazasında neden zorunlu değil?

İşçilik alacakları ile iş kazasından kaynaklanan tazminat talepleri farklı rejimlere tabidir. İş kazası tazminatı, bedensel zarara dayandığı için arabuluculuk dava şartı kapsamı dışında bırakılmıştır. Yine de taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.

Süreler ve Süreç

Toplantı yapısı

Arabulucu tarafları bir araya getirir; gerekirse taraflarla ayrı ayrı görüşür (özel oturum). Arabulucu karar vermez, uzlaşma zemini arar. Bu nedenle masadaki bilgi asimetrisi doğrudan sonuca yansır.

Ücret

Anlaşma sağlanırsa arabuluculuk ücreti kural olarak taraflarca eşit paylaşılır. Anlaşma sağlanamazsa ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (ilk iki saat için). Dava açılması hâlinde bu gider yargılama giderlerine dâhil edilir.

Alacak Neden Erir?

Arabuluculukta alacakların düşük tutarlarla kapanmasının üç nedeni vardır ve üçü de hazırlıkla giderilebilir.

1. Bilgi asimetrisi

İşveren veya sigorta tarafı, hesaplanmış bir rakamla ve o rakamın gerekçesiyle gelir. Alacaklı taraf ise çoğu zaman toplam alacağının ne olduğunu bilmez. Masada rakam telaffuz eden taraf, çıpayı da kurmuş olur.

2. Nakit ihtiyacı baskısı

İşten çıkarılmış veya kaza geçirmiş bir kişi için "bugün 300.000 TL" ile "üç yıl sonra 700.000 TL" arasındaki tercih duygusal olarak zorlanır. Karşı taraf bu baskıyı bilir ve kullanır.

3. Belirsizlik korkusu

"Ya dava kaybedilirse", "ya bilirkişi düşük hesaplarsa" endişesi, gerçekçi bir riskten çok belirsizlikten kaynaklanır. Dosyanın aktüeryal değerinin ve tartışmalı kalemlerin bandının bilinmesi bu belirsizliği daraltır.

Masaya Oturmadan Önce

İşçilik alacakları dosyasında bilinmesi gerekenler

• Altı kalemin toplam brüt değeri: kıdem, ihbar, yıllık izin, fazla mesai, UBGT, ödenmemiş ücret
• Net karşılıkları: Kıdemden yalnızca damga vergisi; ihbardan gelir + damga; izin ve mesaiden gelir + damga + SGK primi kesilir
• Kıdem tavanının etkisi: Ücret tavanın üzerindeyse kıdem sınırlanır, ihbar sınırlanmaz
• Fazla mesaide hakkaniyet indirimi bandı: Delil durumuna göre %0–50
• Faiz türleri: Kıdem ve ücret alacaklarında mevduat faizi, ihbar ve izinde yasal faiz

Kalemlerin ayrıntısı için işçi alacakları rehberi 2026 yazımıza bakın.

Bedensel zarar dosyasında bilinmesi gerekenler

• Altı kalemin toplamı: sürekli/geçici iş göremezlik, bakıcı gideri, tedavi, ekonomik geleceğin sarsılması, manevi tazminat
• Pasif dönem dâhil mi: Atlanması %15–25 kayıp
• SGK mahsubunun etkisi: Yalnızca kazanç kaybından, kusur uygulandıktan sonra
• Kusur oranı tartışmalıysa senaryolar: %50, %70, %85 hâlinde tutarlar
• Maluliyet oranı kesinleşti mi: Kesinleşmemişse anlaşmak erken olabilir

Kritik uyarı: rapor kesinleşmeden anlaşmayın

Maluliyet oranı henüz kesinleşmemişse, arabuluculukta anlaşmak ciddi risk taşır. Oran sonradan yükselse bile anlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğu için fark talep edilemez.

Taban ve Tavan Belirleme

Müzakereye üç rakamla oturulur:

Tabanı belirlerken hesaba katılacaklar

• Yargılama süresi (ilk derece 1,5–3 yıl, istinaf/temyizle 4–6 yıl)
• Faiz kazancı — uzun süren dava faiz getirir, bu tabanı yükseltir
• Yargılama giderleri ve bilirkişi ücretleri
• Tahsil riski (karşı tarafın ödeme gücü, sigorta güvencesi var mı)
• Delil gücü (yazılı kayıt var mı, tanık bağımlılığı ne kadar)

Anlaşma Belgesinin Kapsamı

Bu, sürecin en az dikkat edilen ama en bağlayıcı kısmıdır.

İlam niteliği

Arabuluculuk anlaşma belgesi, ilam niteliğindedir. Yani:

• Anlaşmaya konu alacaklar için yeniden dava açılamaz
• Belge doğrudan icraya konulabilir
• İçeriği sonradan tartışılamaz

Kapsam dikkatle yazılmalı

Belgede hangi alacakların kapsandığı tek tek yazılmalıdır. Genel ifadeler ("tüm alacaklarımdan feragat ediyorum") kapsam dışı bırakmak istediğiniz talepleri de yutar.

Saklı tutulması gerekenler

• Henüz kesinleşmemiş maluliyet oranına bağlı talepler
• Manevi tazminat (sigortayla yapılan anlaşmalarda özellikle)
• Sonradan ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarına ilişkin talepler
• Anlaşma dışı bırakılan alacak kalemleri

Sık Düşülen Tuzaklar

1. Hesap yapmadan oturmak

En yaygın ve en pahalı hata. Toplam alacağın ne olduğu bilinmeden yapılan müzakerede çıpayı karşı taraf kurar.

2. Brüt–net karıştırmak

Karşı taraf brüt rakam telaffuz edip net gibi sunabilir. Kıdem tazminatı neredeyse tam elinize geçerken, izin ve mesai alacaklarından gelir vergisi + SGK primi kesilir. Karşılaştırmayı aynı bazda yapın.

3. Faizi hesaba katmamak

Dava süresince işleyecek faiz, tabanınızı yükseltir. Özellikle kıdem ve ücret alacaklarında mevduat faizi uygulandığı için etki büyüktür.

4. Maluliyet raporu kesinleşmeden anlaşmak

Oran sonradan yükselse bile anlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğu için fark talep edilemez.

5. Kapsamı genel yazmak

"Tüm alacaklarımdan feragat" ifadesi, saklı tutmak istediğiniz talepleri de kapatır.

6. Ödeme koşullarını yazmamak

Ödemenin ne zaman, hangi hesaba ve kaç taksitte yapılacağı belgeye yazılmalıdır. Taksitli ödemede temerrüt hâlinde ne olacağı da belirtilmelidir.

7. Baskı altında imzalamak

"Bugün imzalarsanız yarın ödeme yapılır, sonra bu tutar düşer" ifadeleri müzakere taktiğidir. Anlaşamama hâlinde dava yolu açık kalır ve zamanaşımı süreniz devam eder.

Somut Örnekler

Örnek 1 — Hazırlık farkı

Durum: 8 yıl kıdem, çıplak brüt 46.000 TL, yol+yemek+ikramiye dâhil giydirilmiş 61.207 TL. Fazla mesai iddiası var (tanık beyanına dayalı).

Aynı dosyada fark, tek başına 830.000 TL'yi aşan bir bant yaratıyor.

Örnek 2 — Kapsam hatası

Durum: İşçi, kıdem ve ihbar için 600.000 TL'de anlaştı. Anlaşma belgesinde "iş ilişkisinden doğan tüm alacaklarımdan feragat ediyorum" ifadesi yer aldı.

İşçinin ayrıca 500.000 TL'lik fazla mesai ve 200.000 TL'lik yıllık izin alacağı vardı. Belge ilam niteliğinde olduğu için bu talepler kapandı.

Doğru ifade: "Kıdem ve ihbar tazminatı bakımından anlaşılmış olup, fazla mesai ve yıllık izin alacakları saklıdır."

Örnek 3 — Erken anlaşma riski

Durum: İş kazası, maluliyet raporu henüz kesinleşmemiş. İşveren 400.000 TL teklif etti, işçi kabul etti.

Altı ay sonra Adli Tıp raporunda oran, ilk değerlendirmenin iki katı çıktı. Dosyanın gerçek değeri yaklaşık 1.900.000 TL'ydi. Anlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğu için fark talep edilemedi.

Ders: Maluliyet oranı kesinleşmeden anlaşmayın; anlaşmak zorundaysanız oranın kesinleşmesine bağlı bir kayıt düşülmesini isteyin.

Masaya Gitmeden Kontrol Listesi

• ☐ Tüm alacak kalemlerinin brüt değeri hesaplandı mı?
• ☐ Her kalemin net karşılığı biliniyor mu (vergi ve prim kesintileri)?
• ☐ Tartışmalı kalemlerin alt–üst bandı belirlendi mi?
• ☐ Dava süresince işleyecek faiz hesaba katıldı mı?
• ☐ Kabul edilebilir alt sınır (walk-away) belirlendi mi?
• ☐ Maluliyet oranı kesinleşti mi?
• ☐ Delil durumu değerlendirildi mi (yazılı kayıt / tanık bağımlılığı)?
• ☐ Karşı tarafın ödeme gücü ve sigorta güvencesi biliniyor mu?
• ☐ Anlaşma belgesinde kapsam tek tek yazılacak mı?
• ☐ Saklı tutulacak talepler belirlendi mi?
• ☐ Ödeme koşulları (tarih, hesap, taksit, temerrüt) belgeye yazılacak mı?

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk hangi dosyalarda zorunlu?

İşçilik alacakları ve işe iade davalarında dava şartıdır. İş kazasından kaynaklanan maddi–manevi tazminat ile trafik kazası tazminatında zorunlu değildir; ihtiyari olarak başvurulabilir. Trafik kazasında sigortaya yazılı ön başvuru ayrıca zorunludur.

İşe iade için süre ne kadar?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırılırsa işe iade hakkı düşer. Diğer alacak talepleriniz 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu için devam eder.

Arabuluculukta anlaşırsam sonradan dava açabilir miyim?

Hayır. Anlaşma belgesi ilam niteliğindedir; anlaşmaya konu alacaklar için yeniden dava açılamaz ve belge doğrudan icraya konulabilir. Bu nedenle kapsamın belgede tek tek yazılması kritiktir.

Anlaşma belgesinde neye dikkat etmeliyim?

Hangi alacakların kapsandığının tek tek yazılmasına, saklı tutulacak taleplerin açıkça belirtilmesine ve ödeme koşullarının (tarih, hesap, taksit, temerrüt) belgeye geçmesine. "Tüm alacaklarımdan feragat" gibi genel ifadelerden kaçının.

Maluliyet raporum kesinleşmedi, anlaşmalı mıyım?

Risklidir. Oran sonradan yükselse bile anlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğu için fark talep edilemez. Anlaşmak zorundaysanız, oranın kesinleşmesine bağlı bir kayıt düşülmesini talep edin.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Anlaşma sağlanırsa kural olarak taraflarca eşit paylaşılır. Anlaşma sağlanamazsa ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; dava açılması hâlinde bu gider yargılama giderlerine dâhil edilir.

Karşı taraf "bugün imzala, yarın öderim" diyor. Ne yapmalıyım?

Bu bir müzakere taktiğidir. Anlaşamama hâlinde dava yolu açık kalır ve zamanaşımı süreniz devam eder. Hesabınızı yapmadan, kapsamı okumadan ve alt sınırınızı belirlemeden imza atmayın.

İlgili Yazılar

• İşçi Alacakları Rehberi 2026 — Ana Rehber
• Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
• Tazminat Davalarında Faiz Türleri
• Avukatlar İçin Tazminat Hesaplama Rehberi
• İş Kazası Tazminatı Rehberi 2026
• Sigorta Teklifi Doğru mu? 12 Maddelik Kontrol Listesi

Kaynak ve Güncelleme Notu

Bu yazı 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu esas alınarak hazırlanmıştır. Arabuluculuk ücret tarifesi ve süreler her yıl güncellenebilir; işlem yapmadan önce güncel düzenlemeyi teyit edin. Örneklerdeki tutarlar yöntemi göstermek amacıyla verilmiştir ve hiçbir dosya için taahhüt niteliği taşımaz.